الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
348
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
[ سوره المؤمنون ‹ 23 › : آيات 117 تا 118 ] وَ مَنْ يَدْعُ مَعَ اللَّه إِلهاً آخَرَ لا بُرْهانَ لَه بِه فَإِنَّما حِسابُه عِنْدَ رَبِّه إِنَّه لا يُفْلِحُ الْكافِرُونَ ‹ 117 › وَقُلْ رَبِّ اغْفِرْ وَارْحَمْ وَأَنْتَ خَيْرُ الرَّاحِمِينَ ‹ 118 › ترجمه : 117 - و هر كس معبود ديگرى با خدا بخواند - و مسلما هيچ دليلى بر آن نخواهد داشت - حساب او نزد پروردگار شما خواهد بود ، مسلما كافران رستگار نخواهند شد . 118 - و بگو پروردگارا ! مرا ببخش و مشمول رحمتت قرار ده ، و تو بهترين رحم كنندگانى . تفسير : رستگاران و نارستگاران از آنجا كه در آيات گذشته سخن از مساله « معاد » بود و تكيه بر صفات پروردگار ، در نخستين آيه مورد بحث اشاره به توحيد و نفى هر گونه شرك كرده و بحث « مبدء و معاد » را به اين وسيله تكميل كرده مىفرمايد : « هر كس با خدا معبود ديگرى را بخواند - و مسلما هيچ دليلى بر مدعاى خود نخواهد داشت - حساب او نزد پروردگارش خواهد بود » ( * ( وَمَنْ يَدْعُ مَعَ اللَّه إِلهاً آخَرَ لا بُرْهانَ لَه بِه فَإِنَّما حِسابُه عِنْدَ رَبِّه ) * ) ( 1 ) .
--> ( 1 ) بعضى از مفسران جمله « * ( فَإِنَّما حِسابُه عِنْدَ رَبِّه ) * » را جزاى شرط در جمله * ( مَنْ يَدْعُ مَعَ اللَّه ) * دانستهاند و جمله * ( لا بُرْهانَ لَه بِه ) * جمله معترضه ميان شرط و جزا مىدانند و نتيجه اش تاكيد هدف نهايى جمله است ، ولى بعضى ديگر جمله * ( لا بُرْهانَ لَه بِه ) * را جزاى شرط دانسته و جمله * ( فَإِنَّما حِسابُه ) * . . . را تفريع مىدانند ، ولى اين احتمال با قواعد شناخته شده از ادبيات عرب هماهنگ نيست چرا كه طبق قاعده بايد بر سر جزا در اين گونه موارد « فاء » باشد و گفته شود فلا برهان له ، بعضى نيز احتمال دادهاند كه اين جمله صفت يا حال باشد ولى احتمال اول از همه نزديكتر به نظر مىرسد هر چند از نظر معنى تفاوت چندانى نيست .